1. Wzmocnienia gwarancji i standardów postępowania z więźniami i pomocy w realizacji ich praw i poszanowania ich wolności. w ten sposób będziemy zapobiegać ewentualnym naruszeniom tych praw, jak również negatywnym zjawiskom w jednostkach penitencjarnych.
2. Badanie readaptacji osób skazanych i przygotowania ich do zwolnienia oraz promowanie w tym zakresie "dobrych praktyk".

W projekcie przewidzieliśmy działania zaadresowane do różnorodnych podmiotów (skazanych, byłych skazanych, studentów, organizacji pozarządowych).

W ramach projektu Stowarzyszenie współpracuje z Fundacją Sławek oraz Katedrą Kryminologii i Polityki Kryminalnej Uniwersytetu Warszawskiego.

Wśród działań zmierzających do osiągnięcia pierwszego celu warto wymienić:

1. Poradnictwo prawne dla skazanych. Mają oni bowiem ograniczone możliwości korzystania z tego rodzaju poradnictwa świadczonego przez profesjonalnego prawnika w związku z kwestiami, które bezpośrednio wynikają z pozbawienia wolności i warunkują ich status prawny oraz społeczny, zwłaszcza w kontekście zakończenia odbywania kary.

   Zakres poradnictwa lub udzielanej informacji prawnej przez prawnika dotyczy jedynie kwestii związanych z pozbawieniem wolności, np. gwarancji proceduralnych związanych z uczestnictwem przed komisją penitencjarną, w związku z wnioskiem o wymierzenie kary dyscyplinarnej, realizacji uprawnień przez skazanego w drodze formułowania wniosków i postępowania skargowego. Niemniej jednak prawnik Stowarzyszenia jest przygotowany do udzielania porad związanych z przygotowaniem skazanego do zwolnienia z zakładu karnego.

   Prawnik Stowarzyszenia w cyklu tygodniowym, jeden dzień w tygodniu, pełniłby dyżur na terenie czterech warszawskich jednostek: AŚ Białołęka, ZK Białołęka, AŚ Grochów i AŚ Służewiec. Poradnictwo wiązałoby się z pisemnym udzielaniem porad prawnych (np. w odpowiedzi na listy więźniów), pomocą w sporządzeniu pism urzędowych, próśb i wniosków, a w miarę potrzeby, reprezentacją skazanego przed sądami powszechnymi lub organami administracji.

   Poradnictwo, które jest formą regularnej i stałej obecności prawnika na terenie warszawskich jednostek penitencjarnych wzmocni także strażniczą funkcję Stowarzyszenia. Pozwoli to na uważne przyjrzenie się jak w praktyce działa prawo wykonawcze i inne przepisy prawne w stosunku do osób skazanych.

2. Monitorowanie i analiza problemów prawnych zgłaszanych przez więźniów, co pozwoli na prowadzenie litygacji strategicznej.
3. Przygotowywanie po każdym roku raportu z prowadzonego poradnictwa, wraz z opracowaniem czytelnej informacji o prawach i wolnościach skazanych dla nich oraz dla personelu więziennego.

4. Monitoring zakładów karnych (aresztów śledczych) ukierunkowany na dwa konkretne, problemy dotyczące praw więźniów i systemu penitencjarnego jako całości. Obecnie nasze zainteresowanie skupia się wokół postępowania z więźniami niebezpiecznymi, zwłaszcza ograniczenia w stosunku do nich pracy penitencjarnej (ubogi program aktywności), ograniczeń wynikających z segregacji lub odosobnienia konkretnych więźniów bądź ich grup (np. więźniowie długoterminowi), przemocy między skazanymi.

   Każdego roku trwania projektu monitoring obejmie 8-10 jednostek penitencjarnych, położonych na terenie całego kraju. Będzie realizowany przez przygotowany zespól złożony z osób doświadczonych zarówno w tego typu wizytacjach, jak i w problematyce praw i wolności więźniów oraz z przeszkolonych studentów (IV - V roku). Szkolenie studentów odbywa się w ramach utworzonej "Kliniki monitoringu", do której nabór i działanie rozpoczyna się w kwietniu (Klinika trwa 4 miesiące).

5. Konsultacje z przedstawicielami Krajowego Mechanizmu Prewencji.

   W ramach współpracy, będziemy kontynuować wspólne spotkania z pracownikami KMP oraz spotkania członków Koalicji "Porozumienia na rzecz wprowadzania OPCAT". Ich przedmiotem i celem będzie doskonalenie metod i narzędzi monitoringu oraz wizyt zapobiegawczych, jak również strategii i narzędzi zapobiegania różnym formom nieludzkiego traktowania osób pozbawionych wolności (głównie więźniów). Spotkania będą odbywały się przynajmniej raz na kwartał.

   Dzięki współpracy będziemy wzmacniać wpływ KMP na polskie władze, między innymi, przygotowując wspólne petycje i rekomendacje w obszarze zainteresowania OPCAT.

   Planujemy stworzyć przewodnik monitoringu jednostek penitencjarnych, zawierający m.in. wiedzę z zakresu metod ustalania faktów, identyfikowania ukrytych bądź niewidocznych dotąd problemów (np. przemoc między więźniami, postępowanie z więźniami "kłopotliwymi").

6. Spotkania eksperckie z władzami i personelem więziennym.

   W ramach nawiązanej współpracy będziemy organizować spotkania z udziałem ekspertów różnych dziedzin, praktyków i przedstawicieli środowiska akademickiego wokół problemów polskiego więziennictwa. Ich efektem, w miarę potrzeby, może być opracowywanie zaleceń lub ekspertyz. Planujemy przynajmniej dwa spotkania w ciągu roku.

   Tematy spotkań będą uzgadniane z przedstawicielami Służby Więziennej. Dzięki dotychczasowej współpracy i konsultacjom wyłoniliśmy kilka interesujących tematów, np.: identyfikowanie i zapobieganie przemocy między więźniami oraz nowym formom podkultury, użycie środków przymusu bezpośredniego, mechanizm skargowy, postępowanie dyscyplinarne, procedury ADR i mediacja w trakcie odbywania kary, postępowanie z więźniami z zaburzeniami niepsychotycznymi i z więźniami długoterminowymi, warunkowe przedterminowe zwolnienie, nadzór penitencjarny.

   Dzięki tym tematycznym debatom, które mogą wpisywać się w przedmiot późniejszego monitoringu, będziemy w stanie weryfikować, jak w praktyce działają gwarancje odnoszące się do konkretnych praw i wolności skazanych osób. Stworzy to sprzyjający klimat dla ich wzmocnienia lub dla sformułowania nowych.

   Spotkania z udziałem ekspertów i przedstawicieli SW umożliwią konfrontację przepisów prawa i praktyki. Pozwolą także na zgromadzenie opinii przedstawicieli zainteresowanych stron.

Wśród działań zmierzających do osiągnięcia drugiego celu warto wymienić:

1. Analiza polityki systemu postpenitencjarnego, tj. odpowiednich przepisów prawa, wyników przeprowadzonych w tym zakresie badań naukowych oraz skali i rodzaju pomocy postpenitencjarnej oferowanej przez instytucje lub organizacje. Przedmiotem naszych badań będzie to, jak system działa w praktyce i co mogłoby być zrobione lepiej.

   W rezultacie wykonanej analizy opracujemy raport wraz z zaleceniami. Upowszechnienie go pozwoli na rozpoczęcie debaty na temat wizji i praktyki polskiego systemu postpenitencjarnego. Dążylibyśmy do tego, aby jej efektem było podjęcie konkretnych działań, zarówno przez władze państwa jak i zainteresowane organizacje pozarządowe.

2. Działanie na rzecz skutecznej readaptacji więźniów do społeczeństwa, czyli promowanie modelu przygotowywania ich do zwolnienia i wspierania ich działań podejmowanych już po nim. w tym działaniu, chcielibyśmy promować dobre praktyki, to jest, model sprawdzony i praktykowany przez Fundację Sławek.

   Członkowie Fundacji mają duże doświadczenie, jeśli chodzi o budowanie i podtrzymywanie więzi skazanych ze światem zewnętrznym. Mają także wiedzę na temat tego, co działa, a co nie, oraz jakie instytucje są rzeczywiście pomocne w powrocie więźniów do aktywnego życia w społeczeństwie. w związku z tym, chcielibyśmy upowszechnić "dobre praktyki" Fundacji - dają bowiem one szanse na powrót skazanego do społeczeństwa.

   Aby osiągnąć założony cel oraz aby móc wykonać konkretne zadania, poszukujemy organizacji lub instytucji, które zajmują się pomocą skazanym w ich przygotowaniu do zwolnienia z zakładu karnego. Do udziału w projekcie zapraszamy te podmioty, które są zdolne podjąć się wprowadzenia przedstawionego przez Fundację modelu w życie w swoim regionie. Chcielibyśmy wytypować trzy takie organizacje lub regiony.

   Wybranym podmiotom jesteśmy w stanie zaoferować warsztaty, szkolenia i spotkania konsultacyjne przedstawiające model przygotowywania więźniów do zwolnienia i wspierania ich w działaniach podejmowanych tuż po nim. Wiele informacji i przykładów wspomnianych już "dobrych praktyk" znajdzie się na nowej stronie Stowarzyszenia: www.opcat.interwencjaprawna.pl oraz na stronie Fundacji. Ponadto, sprawdzone przez Fundację rozwiązania i dobre praktyki, jak i jej bieżące działania będą w praktyce utrwalane wraz z tymi organizacjami, które utworzą sieć pomocy post-penitencjarnej.

   Dzięki projektowi chcemy ośmielić te organizacje, przede wszystkim, aby adresowały swoją ofertę wsparcia do skazanych przygotowujących się do zwolnienia. Będzie to z korzyścią dla samych skazanych, dla personelu więziennego oraz dla społeczeństwa. Warto, aby organizacje te rozważyły rolę uniwersyteckich klinik prawa lub resocjalizacji.

   Wspólnie z Fundacją, jak również z zainteresowanymi podmiotami, opracujemy przewodnik dotyczący skutecznego powrotu skazanego do wolności. Przewodnik będzie zawierał odpowiednie przepisy prawa i przykłady dobrych praktyk. Będzie przeznaczony dla personelu więziennego, organizacji pozarządowych i środowisk akademickich, w tym - klinik przy wydziałach prawa czy resocjalizacji. Przewodnik będzie dostępny pod adresem: www.opcat.interwencjaprawna.pl.