Warszawa, 03.04.2007

Sprawozdanie ze spotkania eksperckiego

zorganizowanego przez Stowarzyszenie Interwencji Prawnej,

dotyczącego funkcjonowania spółdzielni socjalnych w odniesieniu do cudzoziemców ze statusem uchodźczy oraz zgodą na pobyt tolerowany przebywających na terytorium Polski,

które odbyło się w ramach realizacji Działania III projektu Międzykulturowego Centrum Adaptacji Zawodowej, finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach PIW EQUAL.

Celem spotkania było przedstawienie koncepcji funkcjonowania spółdzielni socjalnych w odniesieniu do problemów natury adaptacyjno-integracyjnej, jakie napotykają w Polsce cudzoziemcy, którym nadano status uchodźcy bądź pobyt tolerowany.

Spotkanie odbyło się 30 marca (piątek) w siedzibie Stowarzyszenia Interwencji Prawnej, Al. 3 Maja 12 lok. 510 w godzinach od 10.00-13.00. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele organizacji pozarządowych pracujących z migrantami przymusowymi oraz przedstawiciele administracji państwowej i samorządowej zajmujący się problematyką spółdzielni socjalnych. Spotkanie zgromadziło w sumie 12 osób:

Pan Cezary Miżejewski, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Pan Zbigniew Rusin, Mazowiecki Urząd Wojewódzki

Pani Agata Kaczmarska, Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie

Pani Izabella Rybka, Instytut Spraw Publicznych

Pani Teresa Stepniak, Polska Akcja Humanitarna

Pani Anna Ligęza, Polska Akcja Humanitarna

Pani Malika Abdulvhabova, Fundacja "Ocalenie"

Pan Ali Labazanov, uchodźca z Czeczenii

Pan Witold Klaus, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej

Pan Grzegorz Wilga, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej

Pani Aleksandra Chrzanowska, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej

Pan Bartosz Smoter, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej

Spotkanie rozpoczęła prezentacja ekspertyzy prawnej na temat: "Spółdzielczość socjalna jako nowa forma integracji migrantów przymusowych na polskim rynku pracy", którą przedstawił jej autor - Grzegorz Wilga, członek Stowarzyszenia Interwencji Prawnej, zajmujący się udzielaniem pomocy prawnej cudzoziemcom. Każdy z uczestników otrzymał egzemplarz tego opracowania. Następnie rozpoczęła się dyskusja dotycząca tego zagadnienia. Uczestnicy spotkania dzielili się swoimi doświadczeniami, problemami oraz obawami w zakresie zakładania oraz funkcjonowania spółdzielni socjalnych w ogóle oraz w odniesieniu do specyficznych problemów, jakie mogą napotkać spółdzielnie zakładane i prowadzone przez migrantów przymusowych.

Zgromadzeni na sali przedstawiciele organizacji społecznych i publicznych pracujących z cudzoziemcami wskazywali na bariery, jakie mogą napotkać migranci podczas próby założenia oraz prowadzenia spółdzielni socjalnej. Uczestnicy spotkania zgodzili się, iż do największych wyzwań stojących przed migrantami, chcącymi założyć spółdzielnię socjalną, należy czynnik ekonomiczny (brak środków na rozpoczęcie działalności oraz faktyczny brak możliwości uzyskania dotacji z Funduszu Pracy wobec braku koniecznych zabezpieczeń, które należy przedstawić, by się ubiegać o te fundusze) oraz kwestie "menadżerskie" związane z koordynowaniem funkcjonowania spółdzielni socjalnej (pod względem umiejętności zarządzania takim przedsiębiorstwem oraz spełnienia koniecznych wymagań prawnych, by ono funkcjonowało właściwie). Ewentualnym rozwiązaniem tego problemu jest konieczność zaangażowania organizacji społecznych, mających doświadczenia pracy z imigrantami przebywającymi w Polsce, w proces tworzenia i prowadzenia spółdzielni socjalnych przez cudzoziemców. Wydaje się (na podstawie analizy funkcjonowania istniejących spółdzielni), że bez aktywnego zaangażowania organizacji społecznych w proces powstania i prowadzenia spółdzielni socjalnych nie będą one miały szans na istnienie i rozwój.

Podczas spotkania uczestnicy wypracowali rekomendacje dla ulepszenia oraz usprawnienia funkcjonowania spółdzielni socjalnych w kontekście ich zakładania i prowadzenia przez cudzoziemców, w tym migrantów przymusowych. Dotyczą one czterech obszarów działań:

Po pierwsze, należy podjąć starania mające na celu dokonanie zmian legislacyjnych. Uczestnicy spotkania postulowali wprowadzenie następujących zmiany w przepisach:

1. wpisanie organizacji społecznej jako podmiotu uprawnionego do zakładania spółdzielni socjalnych i przyciąganie migrantów do spółdzielni już funkcjonujących (na wzór włoski);

2. rozszerzenie kręgu podmiotowego osób uprawnionych do uczestniczenia w zajęciach Centrów Integracji Społecznej o uchodźców, którzy zakończyli Indywidualne Programy Integracji (dotychczas to jedyna kategoria migrantów, która jest wymieniona w art. 1 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu socjalnym) oraz o osoby, które uzyskały zgodę na pobyt tolerowany.

Po drugie, należy podjąć działania lobbingowe na rzecz przeznaczenia funduszy strukturalnych m.in. na zakładanie spółdzielni socjalnych przez migrantów. Zakładanie i prowadzenie spółdzielni socjalnych jako formy aktywizacji i integracji zawodowej osób defaworyzowanych społecznie jest jedną z form wymienioną wprost w projekcie ustawy o zasadach prowadzenia polityki społecznej (druk sejmowy nr 1548).

Zgodnie jednak z zasadami funkcjonowania funduszy strukturalnych będą one rozdzielane przez samorządy wojewódzkie, które powinny także opracować wojewódzkie strategie polityki społecznej (art. 4 projektu ustawy o zasadach prowadzenie polityki społecznej). Dlatego też należy prowadzić działania lobbingowe na rzecz uwzględnienia problematyki integracji zawodowej migrantów przymusowych przez samorządy województwa mazowieckiego, podlaskiego i lubelskiego, by była możliwość aplikowania o dofinansowanie działań w tym zakresie prowadzonych przez organizacje społeczne, w szczególności zainteresowane świadczeniem pomocy migrantom w zakładaniu i prowadzeniu spółdzielni socjalnych.

Po trzecie, należy zdiagnozować potrzeby przed przystąpieniem do zakładania spółdzielni socjalnych. Powinny one pójść w dwóch kierunkach: z jednej strony, konieczne jest przeanalizowanie zainteresowania migrantów w przystąpieniu do spółdzielczości socjalnej oraz dokonanie analizy umiejętności i wykształcenia cudzoziemców pod kątem ewentualnej konieczności podjęcia się ich przekwalifikowania. Z drugiej strony, konieczna jest analiza rynku pracy i jego potrzeb, z uwzględnieniem lokalnej specyfiki (analizami takimi dysponować powinny powiatowe urzędy pracy), by zidentyfikować nisze rynkowe dla działalności spółdzielni socjalnych

Po czwarte, należy podając działania o charakterze promocyjno-informacyjnym. Organizacje społeczne wraz z organami administracji publicznej powinny prowadzić aktywności promujące ekonomię społeczną w ogóle. Ważnym adresatem tej kampanii powinny być banki, bez których pomocy finansowej w postaci udzielania kredytów realizacja założenia spółdzielni socjalnej jest bardzo trudna. Naturalnym i ważnym partnerem w prowadzeniu spółdzielni jest także samorząd lokalny.

             

                                                                                                                                             opracowanie: