nazwa projektu: Szkoły Sprawiedliwości Naprawczej (SN)
termin realizacji: 22.02.2007 - 14.05.2007
krótki opis projektu (cele, główne działania, rezultaty - po zakończeniu):
W maju zakończyła się II Edycja Szkoły SN. Upowszechnianie tematyki sprawiedliwości naprawczej i mediacji rozpoczęliśmy 22 lutego 2006 r. w ramach I Edycji Szkoły SN. Nasze przedsięwzięcia realizujemy współpracy z Instytutem nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk.
Celem Szkoły jest upowszechnienie idei i praktyki sprawiedliwości naprawczej i mediacji wśród studentów wydziałów: prawa, resocjalizacji, socjologii, pedagogiki oraz wśród służb społecznych takich jak kuratorzy czy służba więzienna. Studenci Szkoły mają możliwość nie tylko nabycia wiedzy z zakresu sprawiedliwości naprawczej: koncepcji i modeli, ale także zastosować ją w praktyce poprzez przygotowanie specjalnej akcji na rzecz jej upowszechnienia oraz poprzez uczestnictwo w warsztatach z zakresu umiejętności komunikacyjnych i mediacyjnych, prowadzenia sesji naprawczej, innych alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów. Dodatkowo po ukończeniu Szkoły są organizowane specjalistyczne warsztaty z technik pracy mediatora i procedury mediacji dla studentów chętnych do podjęcia stażu w roli mediatora.
W nadchodzącym roku 2008 r. planujemy III Edycję Szkoły SN.

nazwa projektu: Poradnictwo prawne dla mediatorów
grantodawca: Fundacja im. Stefana Batorego
termin realizacji: 01.12.2005 - 30.11.2006
kwota dofinansowania: 10 000 zł
krótki opis projektu (cele, główne działania, rezultaty - po zakończeniu):
Celem projektu było:
- dostarczenie mediatorom z obszaru całego kraju fachowego wsparcia w formie porad prawnych udzielanych przez prawników Stowarzyszenia;
- stworzenie bazy porad prawnych.
Mediacja w sprawach karnych została wprowadzona do kodeksu w 1997 r. Jednak dopiero nowela ustawy z 2003 r. włączyła ją do ogólnych dyrektyw postępowania karnego rozszerzając możliwości jej stosowania. Podobnie w postępowaniu w sprawach nieletnich, dopiero przepisy wykonawcze z 2003 r. pozwoliły na pełne wykorzystanie tej instytucji. W 2005 r. ustawodawca uregulował kodeksowo mediację w sprawach cywilnych i rodzinnych, co w praktyce mogło rodzić wątpliwości natury prawnej. Mediatorzy zazwyczaj nie są prawnikami, zaś odsyłanie stron mediacji do profesjonalnych prawników wydłuża czas jej trwania i zwiększa koszty. Założeniem programu było wyjść naprzeciw oczekiwaniom mediatorów a w konsekwencji stron mediacji, aby efektywnie i w bez zbędnej zwłoki przeprowadzić mediację, której skutek będzie akceptowany przez sąd.
Upowszechnienie informacji o projekcie odbywało się:
- podczas szkoleń dla mediatorów organizowanych przez Polskie Centrum Mediacji w Warszawie i Stowarzyszenie Interwencji Prawnej w Suwałkach;
- poprzez ogłoszenie w czasopiśmie "Mediator" w numerze nr 35 z grudnia 2005 r.;
- poprzez rozesłanie drogą elektroniczną informacji członkom Zarządu Stowarzyszenia Mediatorów Rodzinnych, pracownikom Fundacji Sławek, Zarządowi Polskiego Centrum Mediacji oraz Dolnośląskiego Ośrodka Mediacji;
- poprzez rozesłanie drogą elektroniczną, telefoniczną oraz faxem do ośrodków pozawarszawskich PCM.
Udzielanie porad odbywało się:
- osobiście, na dyżurach prawnika;
- drogą elektroniczną;
- drogą telefoniczną.
W trakcie całego projektu udzielono 218 porad, w tym z zakresu:
- prawa cywilnego - 100 porad,
- prawa rodzinnego - 49 porad,
- prawa karnego - 60 porad,
- prawa dla nieletnich - 9 porad.
Średnia liczba udzielanych miesięcznie porad oscylowała w okolicach 20 porad. Wzrost zainteresowania projektem zanotowano od marca 2006 r., po ukazaniu się ogłoszenia w kwartalniku "Mediator". Dużą liczbę udzielonych porad zanotowano także w ostatnich trzech miesiącach trwania projektu.
Zakres udzielanych porad był bardzo szeroki, ale zgodny z założeniami projektu. Dotyczył mediacji prowadzonych w sprawach cywilnych sensu stricte, rodzinnych, karnych i dla nieletnich. Warto zauważyć, że w pewnym momencie (po pierwszych czterech miesiącach) nastąpił wzrost pytań z mediacji w sprawach cywilnych i rodzinnych, co było związane z wejściem w życie nowych przepisów do kodeksu postępowania cywilnego i ich stosowaniu oraz z nieprzygotowaniem mediatorów do prowadzenia mediacji w ramach postępowania cywilnego, które dodatkowo jeszcze jest niezwykle trudną gałęzią prawa.
Pod koniec projektu nastąpił wzrost pytań z mediacji w sprawach karnych, choć nadal wiele z nich dotyczyło kwestii cywilnych (np. związanych z powództwem cywilnym, egzekucją zobowiązań ugody). Wiele pytań pojawiło się w związku z sytuacją i statusem osoby pokrzywdzonej, co może wskazywać na aktywność pokrzywdzonych w procesie karnym, w trakcie mediacji. Na uwagę zasługuje także porada z zakresu mediacji w sprawach karnych na etapie postępowania przygotowawczego w Policji. W trakcie realizacji projektu pojawiła się tylko jedna porada z tego zakresu. Niemniej jednak wciąż istotna w porównaniu z innymi pozostaje liczba mediacji w sprawach cywilnych (w tym także rodzinnych). Najmniejszy zakres udzielonych porad można zauważyć w sprawach nieletnich. Wynika to m.in. z faktu, że sądy rodzinne nie przesyłają spraw na mediację
koordynator: Maria Niełaczna
nazwa projektu: Powrót do domu. Program dla zakładów poprawczych dla nieletnich
Wraz z Polskim Centrum Mediacji prowadziliśmy projekt finansowany ze środków programu PHARE 2003 Wzmocnienie systemu wymiaru sprawiedliwości mający na celu wprowadzenie w zakładach poprawczych sesji naprawczych z udziałem nieletnich. Nosi on tytuł: Powrót do domu - zastosowanie sprawiedliwości naprawczej w integracji społecznej nieletnich sprawców czynu karalnego i skierowany jest do nieletnich przebywających w zakładach poprawczych, ośrodkach szkolno-wychowawczych lub podopiecznych kuratorów sądowych. Główne działania, przewidziane w ramach projektu, to:
- przeprowadzenie warsztatów szkoleniowych dla osób pracujących z nieletnimi, przygotowujących ich do udziału w sesjach sprawiedliwości naprawczej oraz pracy z nieletnimi w oparciu o ideę sprawiedliwości naprawczej;
- przeprowadzenie warsztatów szkoleniowych dla mediatorów - koordynatorów sesji naprawczych, przygotowujące do prowadzenia sesji sprawiedliwości naprawczej; w ramach programu zostanie także przeprowadzonych kilka sesji naprawczych.
Udział nieletnich w sesjach sprawiedliwości naprawczej pomoże im w zrozumieniu szkody i krzywdy, jakie wyrządzili, i wzięciu na siebie odpowiedzialności za swoje czyn. Opracowanie - wspólnie z nieletnim, jego rodziną oraz środowiskiem lokalnym - programu chroniącego przed powrotem do przestępczości da młodemu człowiekowi możliwość normalnego uczestnictwa w życiu społecznym.